1. Cội nguồn của sắc sơn

Dù chỉ thực sự định hình rõ nét như một loại hình nghệ thuật độc lập từ đầu thế kỷ XX, nghệ thuật sơn mài mang trong mình gốc rễ văn hóa lâu đời, thấm đẫm truyền thống dân tộc. Từ những vết tích được tìm thấy cách đây hàng nghìn năm TCN. Khi đó, người Việt cổ đã biết cách khai thác chất liệu nhựa từ cây sơn để phục vụ đời sống. Tưởng chừng đơn sơ, nhưng đó là nền móng đầu tiên cho một nghệ thuật vĩ đại.

Mãi đến thời Đinh (khoảng năm 930-950), mủ cây sơn không chỉ dùng để bảo vệ thuyền bè mà còn bắt đầu được phết lên như một lớp áo khoác thẩm mỹ. Qua bao triều đại Lý, Trần, Lê, nghề sơn mài dần được trau chuốt, đi vào cung đình, len lỏi vào từng chi tiết trang trí của đền đài, chùa chiền, và những vật phẩm tế lễ trang trọng. Mỗi nét cọ, mỗi lớp sơn đều mang theo ý nghĩa văn hóa, tâm linh sâu sắc, là lời tri ân, là lòng thành kính của con người đối với tổ tiên và các đấng linh thiêng. Sơn mài từ đó không chỉ là vật chất, mà trở thành cầu nối giữa thế giới hữu hình và vô hình.